Burun eti neden büyür?
- Alerjik rinit: Toz akarı, polen, hayvan tüyü gibi alerjenlere karşı burun zarının sürekli tepki vermesi.
- Alerjik olmayan rinit: Sigara dumanı, kirli hava, sıcaklık değişimleri ve kokulara karşı aşırı duyarlılık.
- Burun açıcı sprey bağımlılığı: Aşağıda ayrıca anlattığımız, çok sık ve önlenebilir bir neden.
- Septum eğriliği: Burun bölmesi bir tarafa eğri olduğunda, karşı taraftaki burun eti genişleyen boşluğu doldurmak için büyür. Bu durumu septum deviasyonu yazımızda anlattık.
- Hormonal değişiklikler: Gebelik ve bazı ilaçlar burun etlerinde şişlik yapabilir.
Burun açıcı sprey bağımlılığı nasıl gelişir?
Eczanede reçetesiz satılan burun açıcı (dekonjestan) spreyler, burun etlerindeki damarları büzerek dakikalar içinde rahatlama sağlar. Sorun, bu spreylerin birkaç günden uzun kullanılmasıyla başlar: etki geçtiğinde burun eti eskisinden daha fazla şişer, kişi yeniden sprey kullanmak zorunda kalır ve bir kısır döngü oluşur. Buna ilaca bağlı rinit denir.
Bu nedenle burun açıcı spreyler en fazla 5–7 gün kullanılmalıdır. Uzun süredir kullanıyorsanız, spreyi birden bırakmak yerine bir kulak burun boğaz uzmanının önerdiği plana göre bırakmanız daha kolay olur; bu süreçte burun zarını yatıştıran başka tedaviler kullanılabilir. Çoğu hastada sprey bırakıldıktan birkaç hafta sonra burun etleri belirgin şekilde küçülür.
Belirtiler nelerdir?
- İki taraflı veya taraf değiştiren burun tıkanıklığı, özellikle yatarken artması
- Ağızdan nefes alma, horlama, sabah boğaz kuruluğu
- Geniz akıntısı ve sık boğaz temizleme ihtiyacı
- Koku almada azalma
- Burun açıcı spreylere sürekli ihtiyaç duyma
Tanı nasıl konur?
Muayenede burun içi endoskopla incelenir. Burun etlerine damar büzücü bir ilaç uygulanıp ne kadar küçüldüğüne bakılır: iyi küçülen burun eti çoğu zaman ilaca yanıt verir, küçülmeyen burun etinde ise kalıcı bir büyüme vardır. Alerji şüphesi varsa alerji testi yapılabilir. Septum eğriliği, polip veya sinüzit gibi eşlik eden nedenler de aynı muayenede değerlendirilir.
Burun eti büyümesi nasıl tedavi edilir?
İlaç tedavisi ilk adımdır. Alerjik veya alerjik olmayan rinitte doktorunuzun önereceği kortizonlu burun spreyleri, alerji ilaçları ve tuzlu su ile burun yıkama çoğu hastada şişliği belirgin şekilde azaltır. Kortizonlu burun spreyleri burun açıcı spreylerle karıştırılmamalıdır; düzenli kullanıldığında bağımlılık yapmaz ve etkisi birkaç haftada ortaya çıkar.
İlaçlara rağmen tıkanıklık devam ediyorsa burun eti küçültme işlemi düşünülür. Başlıca yöntemler:
| Yöntem | Nasıl yapılır? | Kimlere uygun? |
|---|---|---|
| Radyofrekans ile küçültme | Burun etinin içine ince bir uçla kontrollü ısı verilir; doku zamanla büzüşür. Çoğunlukla lokal anestezi ile, 15–20 dakikada yapılır. | Orta derecede büyümede, ameliyattan kaçınmak isteyenlerde |
| Zar altı küçültme | Burun etinin üzerindeki zar korunarak altındaki doku azaltılır. Genellikle genel anestezi ile yapılır. | Belirgin büyümede, septoplasti ile birlikte |
| Kemiğin dışa doğru yatırılması | Burun etinin kemik iskeleti yana doğru yatırılarak yol genişletilir. | Kemik yapının da darlığa katkı yaptığı durumlarda |
Septum eğriliği de varsa burun eti küçültme çoğunlukla septoplasti ile aynı seansta yapılır.
Önemli bir nokta: burun eti hiçbir zaman tamamen çıkarılmaz. Burun etleri havayı ısıtıp nemlendirdiği için aşırı doku çıkarılması kuruluk, kabuklanma ve paradoks olarak "nefes alamıyorum" hissine yol açabilir. Amaç, burun etinin işlevini koruyarak yalnızca fazla hacmini azaltmaktır.
İşlem sonrası iyileşme
Radyofrekans uygulamasından sonra ilk 1–2 haftada burun içinde şişlik ve kabuklanma olur; tıkanıklık bu dönemde geçici olarak artabilir. Asıl rahatlama, doku büzüştükçe 4–8 hafta içinde ortaya çıkar. Çoğu kişi ertesi gün işine dönebilir. Zar altı küçültmede iyileşme septoplastiye benzer şekilde 1–2 hafta sürer. İyileşme döneminde tuzlu su ile burun yıkama kabukların temizlenmesine yardımcı olur.
Ne zaman muayene olmalısınız?
Burun tıkanıklığınız haftalardır geçmiyorsa, burun açıcı spreyi bir haftadan uzun süredir kullanıyorsanız veya horlama ve ağızdan nefes alma uykunuzu bozuyorsa bir kulak burun boğaz muayenesi öneriyoruz. Burun tıkanıklığının nedenini doğru bulmak, gereksiz ilaç kullanımını da gereksiz ameliyatı da önler.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Size uygun tedavi ancak muayene sonrasında belirlenebilir ve sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterebilir.