Septum deviasyonu neden olur?
Septum eğriliği iki ana nedenle oluşur:
- Gelişimsel: Yüz ve burun büyürken septum kıkırdağı ve kemiği farklı hızlarda gelişebilir. Eğriliklerin önemli bir kısmı bu şekilde, belirgin bir neden olmadan ortaya çıkar.
- Travma: Çocukluktaki düşmeler, spor yaralanmaları veya kazalar sonrasında septum eğrilebilir. Bazen darbe çok önceden ve fark edilmeden olmuştur.
Travma sonrası eğriliklerde burnun dış görünümü de eğrilmiş olabilir. Bu durumda iç ve dış yapı birlikte değerlendirilir.
Septum deviasyonunun belirtileri
Septum deviasyonunda en sık görülen şikâyetler şunlardır:
- Bir taraf daha belirgin olmak üzere sürekli burun tıkanıklığı
- Ağızdan nefes alma, sabah ağız kuruluğu
- Horlama ve uykunun bölünmesi
- Sık tekrarlayan burun kanamaları
- Tekrarlayan sinüzit veya geniz akıntısı
- Egzersiz sırasında burundan yeterli hava alamama
Septum eğriliğine sıklıkla, karşı taraftaki burun etinin (konka) büyümesi eşlik eder; burun, geniş kalan tarafı doldurmaya çalışır. Bu nedenle tıkanıklık bazen iki taraflı hissedilir. Burun etinin büyümesi ve tedavisini burun eti büyümesi yazımızda ayrıca anlattık.
Her septum eğriliği ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Ameliyat kararı, eğriliğin görüntüsüne göre değil, şikâyetlere ve muayene bulgularına göre verilir. Muayenede burun içi endoskopla incelenir; eğriliğin yeri ve derecesi, burun etlerinin durumu ve sinüslerin ağızları değerlendirilir. Sinüzit şüphesi varsa tomografi istenebilir.
Burun tıkanıklığının nedeni yalnızca alerji veya burun eti şişliğiyse, önce ilaç tedavisi denenir. Septum belirgin şekilde eğri, şikâyetler uzun süreli ve yaşam kalitesini etkiliyorsa septoplasti önerilir.
Çocuklarda burun gelişimi devam ettiği için septum ameliyatı genellikle 16–18 yaşına kadar ertelenir. Nefes almayı ciddi şekilde bozan eğriliklerde, büyümeyi etkilemeyecek sınırlı müdahaleler daha erken yapılabilir.
Septoplasti nasıl yapılır?
Septoplasti genellikle genel anestezi altında yapılır ve çoğu hastada 45–90 dakika sürer. Ameliyat tamamen burun deliğinin içinden yapılır; yüzde veya burnun dışında kesi ve iz olmaz.
Septumu örten zar kaldırılır, eğri kıkırdak ve kemik bölümleri düzeltilir, gerekirse çıkarılıp yeniden şekillendirilerek yerine konur. Zar yerine yatırılır ve burun içine ince silikon destekler (splint) yerleştirilir. Günümüzde çoğu hastada, eskiden kullanılan ve çıkarılması rahatsız edici olan büyük tamponlara gerek kalmaz.
Septoplasti burnun dış şeklini değiştirmez. Burun dışarıdan da eğriyse veya hasta burnun görünümünden de memnun değilse, septoplasti ve burun estetiği aynı ameliyatta yapılabilir (septorinoplasti). Bu konudaki ayrıntılar için rinoplasti sayfamıza bakabilirsiniz.
Septoplasti sonrası iyileşme
| Dönem | Ne beklemelisiniz? |
|---|---|
| İlk 2–3 gün | Burun tıkanıklığı ve hafif sızıntı, ağızdan nefes alma. Ağrı genellikle hafiftir. |
| 5.–7. gün | Burun içindeki silikon destekler kontrolde çıkarılır; nefes almada belirgin rahatlama olur. |
| 2.–3. hafta | Burun içinde kabuklanma ve hafif tıkanıklık azalarak devam eder. Burun yıkama önerilir. |
| 1–3 ay | Burun içindeki ödem tamamen geçer, nihai nefes rahatlığı ortaya çıkar. |
Masa başı işe genellikle 5–7 gün sonra dönülebilir. Ağır spor ve eğilerek kaldırma için 2–3 hafta beklenir. İlk haftalarda sert sümkürmemek, hapşırırken ağzı açık tutmak ve sıcak ortamlardan kaçınmak kanama riskini azaltır.
Riskler
Septoplasti sık yapılan ve güvenli bir ameliyattır; yine de her ameliyatta olduğu gibi bazı riskler vardır: kanama, enfeksiyon, burun içinde yapışıklık, nadiren septumda delik (perforasyon) ve tıkanıklığın tam düzelmemesi. Bu risklerin çoğu dikkatli cerrahi teknik ve düzenli kontrollerle en aza indirilir.
Ne zaman muayene olmalısınız?
Burun tıkanıklığınız birkaç haftadan uzun sürüyorsa, burun açıcı spreylere sürekli ihtiyaç duyuyorsanız, uykunuz horlama nedeniyle bölünüyorsa veya sık burun kanaması ve sinüzit yaşıyorsanız bir kulak burun boğaz muayenesi öneriyoruz. Burun tıkanıklığının yalnızca septumdan mı, yoksa burun eti, alerji veya sinüzitten mi kaynaklandığını anlamak doğru tedavinin ilk adımıdır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Size uygun tedavi ancak muayene sonrasında belirlenebilir ve sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterebilir.