Geniz akıntısının belirtileri
- Boğazın arkasına balgam aktığı hissi, özellikle sabahları
- Sık sık boğaz temizleme, "hık hık" yapma ihtiyacı
- Gece yatınca artan, kuru veya balgamlı öksürük
- Boğazda takılma, gıcık veya yanma hissi
- Ses kısıklığı ve sesin çabuk yorulması
- Ağız kokusu
Geniz akıntısının en sık nedenleri
| Neden | İpucu |
|---|---|
| Soğuk algınlığı ve viral enfeksiyonlar | Ani başlar, burun akıntısı ve hapşırık eşlik eder, 7–10 günde azalır. |
| Alerjik rinit | Hapşırık, burun ve göz kaşıntısı, berrak akıntı; mevsimsel veya yıl boyu sürebilir. |
| Alerjik olmayan rinit | Sigara dumanı, kokular, soğuk hava ve sıcaklık değişimiyle artan sulu akıntı. |
| Kronik sinüzit | 12 haftadan uzun süren tıkanıklık, koyu akıntı, yüzde dolgunluk ve koku azalması. |
| Burun yapısal sorunları | Septum eğriliği ve burun eti büyümesi mukusun normal akışını bozar. |
| Sessiz reflü | Boğazda balgam ve takılma hissi var, ancak burunda belirgin bir sorun yok. |
| Çocuklarda geniz eti büyümesi | Horlama, ağız açık uyuma, sürekli burun akıntısı. |
Uzun süren tıkanıklık ve koyu akıntı varsa kronik sinüzit akla gelmelidir; bu durumu kronik sinüzitte ameliyat ne zaman gerekir yazımızda ayrıntılı anlattık. Burun yapısıyla ilgili nedenler için septum deviasyonu ve burun eti büyümesi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Geniz akıntısı mı, sessiz reflü mü?
Geniz akıntısı şikâyetiyle gelen hastaların önemli bir kısmında asıl neden burun değil, mideden gırtlağa kadar ulaşan sessiz reflüdür (larengofaringeal reflü). Bu reflüde çoğu zaman mide yanması olmaz; bunun yerine boğazda balgam hissi, sürekli boğaz temizleme, boğazda yumru hissi ve sabahları ses kısıklığı görülür. Burun muayenesi normal olduğu hâlde geniz akıntısından şikâyet eden hastalarda gırtlağın endoskopla incelenmesi bu ayrımı yapmaya yardımcı olur. Tedavi edilmesi gereken reflü olduğunda, burna yönelik ilaçlar şikâyeti geçirmez.
Evde neler yapabilirsiniz?
- Tuzlu su ile burun yıkama: Eczanelerde bulunan hazır setler veya izotonik solüsyonlarla günde 1–2 kez burun yıkamak, koyu mukusu inceltir ve temizler. Geniz akıntısında en faydalı ve en güvenli yöntemlerden biridir.
- Bol sıvı: Yeterli su içmek mukusu akışkan tutar.
- Odayı nemli tutun: Özellikle kaloriferli kış aylarında kuru hava akıntıyı koyulaştırır.
- Başı yüksekte uyumak: Gece öksürüğünü ve boğaza akışı azaltır; reflüde de faydalıdır.
- Sigaradan uzak durun: Sigara dumanı hem burun zarını hem boğazı tahriş eder.
- Reflü şüphesi varsa: Akşam yemeğini yatmadan en az 3 saat önce yemek; kahve, alkol, çikolata, asitli ve yağlı yiyecekleri azaltmak.
Burun açıcı spreyler geniz akıntısının tedavisi değildir; birkaç günden uzun kullanıldığında burun tıkanıklığını daha da artırabilirler.
Tedavi nasıl yapılır?
Tedavi, muayenede bulunan nedene göre planlanır. Alerjik ve alerjik olmayan rinitte kortizonlu burun spreyleri ve alerji ilaçları, kronik sinüzitte uzun süreli ilaç tedavisi ve gerekirse endoskopik sinüs cerrahisi, septum eğriliği veya burun eti büyümesinde bu yapıların düzeltilmesi, sessiz reflüde ise beslenme düzenlemesi ve reflü ilaçları kullanılır. Antibiyotikler yalnızca bakteriyel bir enfeksiyon düşünüldüğünde gereklidir; geniz akıntısının çoğu antibiyotikle geçmez.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
- Geniz akıntısı 3 haftadan uzun sürüyorsa
- Akıntı tek taraflıysa, kanlıysa veya kötü kokuluysa
- Koku alma azaldıysa ya da yüzde ağrı ve dolgunluk varsa
- Ateş, uzun süren öksürük veya ses kısıklığı eşlik ediyorsa
- Çocuğunuz sürekli horluyor ve ağzı açık uyuyorsa
Geniz akıntısı çoğu zaman tehlikeli bir durum değildir; ancak uzun sürdüğünde uyku, ses ve yaşam kalitesini belirgin şekilde etkiler. Kulak burun boğaz muayenesinde burun, sinüsler ve gırtlak birlikte değerlendirilerek akıntının asıl nedeni bulunur ve tedavi buna göre planlanır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Size uygun tedavi ancak muayene sonrasında belirlenebilir ve sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterebilir.