Kronik sinüzitte ameliyat ne zaman gerekir, sınır nerede?

Akut sinüzit ile kronik sinüzit arasındaki fark nedir?

Sinüzit, burun çevresindeki hava boşluklarının (sinüslerin) iltihabıdır. Çoğu zaman bir soğuk algınlığının ardından başlar ve kendiliğinden ya da kısa bir tedaviyle geçer. Kronik sinüzitte ise şikâyetler haftalarca, aylarca sürer ve iltihap kalıcı hâle gelir.

Kronik sinüzit tanısı yalnızca şikâyetlere göre konmaz. Burun tıkanıklığı veya akıntıya ek olarak yüzde basınç ya da koku azalması gibi bulguların 12 haftadan uzun sürmesi ve bunun endoskopik muayene veya tomografiyle desteklenmesi gerekir. Yılda birkaç kez tekrarlayan akut ataklar ise ayrı bir tablodur ve farklı değerlendirilir.

İlaç tedavisi ne kadar denenmeli?

Kronik sinüzitte tedavinin temeli, burun içi iltihabı azaltmaya yönelik düzenli bakımdır. Çoğu hastada şunlarla başlarız:

• Tuzlu su ile burun yıkama: Mukusu ve kabukları temizler, sinüs ağızlarının açık kalmasına yardımcı olur. Basit sprey yerine yıkama şişesiyle yapılan yüksek hacimli yıkama genellikle daha etkilidir.
• Burun içi kortizonlu spreyler: Mukozadaki iltihabı ve şişliği azaltır. Etkisi birkaç haftada ortaya çıkar; düzenli ve doğru teknikle kullanılması önemlidir.
• Eşlik eden durumların tedavisi: Alerji, reflü, sigara maruziyeti gibi etkenler kontrol altına alınmadan sonuç almak zorlaşır.
• Seçilmiş durumlarda kısa süreli ek ilaçlar: Bakteriyel alevlenmede antibiyotik veya belirgin poliplerde kısa süreli ağızdan kortizon gibi tedaviler, hekim değerlendirmesiyle planlanır.

Burun açıcı (dekonjestan) spreyler yalnızca birkaç günlük kullanım içindir; uzun süre kullanıldığında burunda kalıcı bir tıkanıklığa yol açabilir. İlaç tedavisinin etkisini değerlendirmek için genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında düzenli kullanım gerekir. Hastaların önemli bir kısmında şikâyetler bu aşamada kabul edilebilir düzeye iner.

Tomografi ne zaman çekilir?

Sinüs tomografisi, kronik sinüzitin yaygınlığını ve sinüs ağızlarının anatomisini gösterir. Ancak her burun tıkanıklığında ilk adım değildir. Genellikle ilaç tedavisine rağmen şikâyetler sürdüğünde veya ameliyat düşünüldüğünde istenir.

Akut bir soğuk algınlığı sırasında çekilen tomografi yanıltıcı olabilir, çünkü geçici şişlik kalıcı hastalık gibi görünebilir. Bu yüzden zamanlamayı muayene bulgularına göre belirliyoruz. Ameliyat planlanıyorsa tomografi, cerrahi sırasında yol haritası olarak da kullanılır.

Endoskopik sinüs cerrahisi (FESS) ne zaman düşünülür?

Fonksiyonel endoskopik sinüs cerrahisi (FESS), burun deliklerinden ince bir kamera ile girilerek tıkalı sinüs ağızlarının açıldığı ve hastalıklı dokunun temizlendiği bir ameliyattır. Yüzde dışarıdan kesi yapılmaz. Şu durumlarda gündeme gelebilir:

• Yeterli süre ve doğru kullanılan ilaç tedavisine rağmen şikâyetlerin sürmesi,
• Tomografide sinüs ağızlarının kalıcı olarak tıkalı görünmesi,
• İlaçlarla yeterince küçülmeyen burun polipleri,
• Yılda birkaç kez tekrarlayan ve günlük yaşamı belirgin etkileyen sinüzit atakları,
• Mantar sinüziti, tek taraflı kitle şüphesi veya göz ya da beyin çevresine yayılan komplikasyonlar gibi özel durumlar.

Burun bölmesindeki eğrilik (septum deviasyonu) sinüslerin havalanmasını bozuyorsa aynı seansta septoplasti yapılabilir. Burnun dış görünümü de düzeltilmek isteniyorsa bu, septorinoplasti kapsamında birlikte planlanabilir.

Burun polipleri ameliyatı değiştirir mi?

Polipli kronik sinüzit, poliplerin burun içini doldurduğu ve özellikle koku kaybına yol açan bir formdur. Poliplerde de ilk adım genellikle ilaç tedavisidir. Ameliyat polipleri temizleyip sinüsleri açarak burun spreylerinin sinüslere ulaşmasını kolaylaştırır.

Ancak polip eğilimi bir hastalık yatkınlığıdır; ameliyattan sonra da düzenli sprey kullanımı ve kontroller gerekir. Bazı hastalarda polipler yıllar içinde tekrarlayabilir. Özellikle astımı olan veya polipleri tekrar eden hastalarda, uygun koşullarda biyolojik ilaçlar gibi yeni tedavi seçenekleri de değerlendirilebilir.

Ameliyat sonrası iyileşme nasıl ilerler?

FESS genellikle genel anestezi altında yapılır; hastalar çoğunlukla aynı gün veya bir gece hastanede kaldıktan sonra evine döner. Süre hastalığın yaygınlığına göre değişir.

İlk günlerde burun tıkanıklığı, hafif kanlı akıntı ve kabuklanma sık görülür. Çoğu hastada masa başı işe yaklaşık bir hafta içinde dönülür. İlk bir iki hafta burun sümkürmekten, ağır egzersizden ve eğilerek zorlanmaktan kaçınmanızı öneririz. Tuzlu su yıkamaları ve kontrollerde yapılan burun içi temizlik, iyileşmenin önemli bir parçasıdır. Mukozanın tam olarak iyileşmesi birkaç hafta ile birkaç ay sürebilir.

Her ameliyatta olduğu gibi kanama, burun içinde yapışıklık ve hastalığın tekrarlaması gibi riskler vardır. Göz çevresi veya kafa tabanıyla ilgili ciddi komplikasyonlar nadirdir; bunları ameliyat öncesi ayrıntılı olarak konuşuyoruz.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Burun tıkanıklığı, geniz akıntısı veya koku azalması üç aydan uzun sürüyorsa bir kulak burun boğaz muayenesi yararlı olur. Tek taraflı ve giderek artan tıkanıklık ya da kanlı akıntı da mutlaka değerlendirilmelidir. Sinüzitle birlikte göz çevresinde şişlik veya kızarıklık, görmede değişiklik, şiddetli baş ağrısı, ense sertliği ya da yüksek ateş varsa beklemeden acil başvuru gerekir.

Kronik sinüzitte ameliyat kararı tek bir filmle ya da tek bir muayeneyle verilmez. Şikâyetlerinizi, endoskopik muayene ve gerekirse tomografi bulgularını birlikte değerlendirip size uygun adımı birlikte planlıyoruz. Diğer merak ettikleriniz için sık sorulan sorular sayfasına da göz atabilirsiniz.